Strategiczne znaczenie Port Haller dla NATO. Do Sejmu trafiła analiza eksperta

Do Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej trafiła analiza dotycząca sposobów wykorzystania Port Haller w kontekście wojskowym i cywilnym. Autor opracowania kmdr (w st. spocz.) dr inż. Andrzej Jacuch podkreśla, że jest to optymalna lokalizacja dla wojskowej logistyki w naszym regionie.

Autor jest m.in. wykładowcą Wojskowej Akademii Technicznej, Wydziału Bezpieczeństwa, Logistyki i Zarządzania. Przewodniczącym sejmowej komisji jest pomorski poseł Kacper Płażyński, orędownik Port Haller. 

Ekspertyza przygotowana dla Kancelarii Sejmu wskazuje, że rozważany port/terminal ro-ro w Lubiatowie-Kopalinie może stać się jednym z kluczowych elementów infrastruktury obronnej NATO na wschodniej flance Sojuszu. Analiza dotyczy możliwości wykorzystania planowanej infrastruktury, powiązanej z budową pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, do strategicznych przerzutów wojsk i sprzętu z USA oraz innych państw NATO.

Autor opracowania podkreśla, że po agresji Rosji na Ukrainę znaczenie Polski jako państwa frontowego NATO istotnie wzrosło. Rozbudowa infrastruktury umożliwiającej szybkie przyjęcie i przemieszczenie wojsk sojuszniczych została uznana za jeden z kluczowych elementów odstraszania i obrony. W tym kontekście port w Lubiatowie-Kopalinie mógłby pełnić rolę nowoczesnego węzła logistycznego dla operacji NATO.

Wnioski są jednoznacznie pozytywne dla projektu Port Haller. Jak napisano w raporcie rozważany port/terminal ro-ro oferuje cechy strategiczne wykraczające poza standardowe wymagania zdefiniowane w dokumentach dotyczących mobilności wojskowej, odpowiadając na potrzeby, które nie były w pełni rozpoznane w momencie przyjmowania planów działania. Lokalizacja strategiczna. Port położony na otwartym morzu eliminuje ryzyko blokady Zatoki Gdańskiej zagrażające portom trójmiejskim, a jego bezpieczna odległość od Obwodu Królewieckiego ogranicza ekspozycję na zagrożenia A2/AD. Jednocześnie bliskość wschodniej flanki NATO umożliwia szybsze przemieszczanie dalsze niż z portów zachodnioeuropejskich. Ta charakterystyka, bliskość teatru działań przy zachowaniu bezpiecznej odległości od zagrożeń, nie była wyraźnie artykułowana w dotychczasowych wymogach mobilności wojskowej.

Ważne otwarte morze i przestrzeń

Ekspertyza wskazuje, że strategiczną przewagą lokalizacji jest położenie na otwartym morzu, poza Zatoką Gdańską, co ogranicza ryzyko blokady i zwiększa odporność infrastruktury na działania hybrydowe lub militarne. Jednocześnie port znajdowałby się bliżej potencjalnego teatru działań niż główne porty Europy Zachodniej.

Planowana infrastruktura mogłaby obsługiwać transporty wojskowe realizowane przez statki ro-ro, w tym amerykańskie jednostki typu LMSR wykorzystywane do przewozu ciężkiego sprzętu wojskowego. Tego typu statki mogą transportować dziesiątki czołgów Abrams, bojowe wozy piechoty Bradley oraz setki pojazdów logistycznych. Według autora raportu port powinien być projektowany zgodnie ze standardami NATO i unijną inicjatywą Military Mobility, co umożliwiłoby również pozyskanie finansowania europejskiego.

Dużym atutem inwestycji ma być rozległe zaplecze terenowe związane z budową elektrowni jądrowej. Około 688 hektarów gruntów Skarbu Państwa mogłoby zostać wykorzystane do przyjmowania, rozmieszczania i dalszego przerzutu wojsk w ramach natowskiego systemu RSOM&I (Reception, Staging, Onward Movement and Integration

czyli Przyjęcie, Ześrodkowanie, Dalszy Ruch i Integracja wojsk). Zdaniem eksperta byłby to największy w Polsce obszar lądowy możliwy do wykorzystania na potrzeby operacji logistycznych NATO.

Infrastruktura już powstaje

Kluczowe znaczenie ma również rozwijana infrastruktura drogowa i kolejowa. Budowana droga krajowa łącząca teren inwestycji z trasą S6 oraz modernizowane linie kolejowe nr 229 i 230 mają umożliwić sprawny transport ciężkiego sprzętu wojskowego w kierunku wschodniej flanki NATO oraz państw bałtyckich. Ekspertyza podkreśla, że port mógłby stanowić alternatywę dla transportu lądowego przez przesmyk suwalski.

Autor zwracają uwagę, że nowa infrastruktura mogłaby zostać od początku zaprojektowana jako obiekt „dual-use”, czyli o jednoczesnym zastosowaniu cywilnym i wojskowym. Takie rozwiązanie zwiększałoby elastyczność wykorzystania portu i poprawiałoby odporność całego systemu logistycznego NATO w regionie Morza Bałtyckiego.

W ocenie końcowej ekspert stwierdza, że port Lubiatowo-Kopalino posiada realny potencjał do wykorzystania w celach wojskowych i może odegrać ważną rolę w systemie strategicznych przerzutów wojsk NATO. Rekomenduje dalsze prace analityczne oraz konsultacje z Ministerstwem Obrony Narodowej, NATO i amerykańskim dowództwem transportowym USTRANSCOM.

Link do opracowania